امامان عليهم السلام مىدانستند كه فتنه‌ها ، آشوب‌ها و حوادث توان‌فرساى اين روزگار ، پيروان آنها را آزار مىدهد و برخى را به حيرت و گم‌راهى فرو مىبرد و عدّه‌اى را نيز به انكار امام مىكشد و تنها دسته‌اى از استوارگامان ولايت‌مدار را در گردونهء باور به ولىّ عصر عليه السلام نگاه مىدارد . آنها اين وضعيت را بيان كردند ؛ زيرا آگاه بودن به سختى ، از رنج آن مىكاهد و آمادگى تحمّل آن و توان رويارويى با آثارش را افزايش مىدهد . 3 - 1 . حيرت و ضلالت از مهم‌ترين آسيب‌هاى غيبت طولانى ، پيدايش زمينهء شك در اصل وجود امام و احساس نادرست بىنيازى انسان به حضور اوست . امامان معصوم ، با پيش‌بينى اين گم‌راهى و انحراف ، كوشيده‌اند كه باورمندان به امامت را از افتادن به اين ورطه نجات دهند . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نخستين كسى است كه گم‌راهى مردمان را در روزگار غيبت مهدى عليه السلام تذكّر داده است : تَكونُ لَهُ غَيبَةٌ وَ حَيرَةٌ حَتّى تَضِلَّ الخَلقُ عَن أديانِهِم . « 1 » غيبت او و حيرت مردم ، چنان خواهد بود كه مردم از دينشان گم‌راه مىشوند . و با زبانى ديگر فرموده است : تَكونُ لَهُ غَيبَةٌ وَ حَيرَةٌ تَضِلُّ فيهَا الامَمُ . « 2 » غيبت و حيرتى دارد كه مردمان در آن ، گم‌راه مىشوند . ايشان گسترهء شكّ مردم را تا تولّد و وجود امام مهدى عليه السلام بيان فرموده است : حَتّى يَقولَ أكثَرُ النّاسِ : ما للَّهِ فى آلِ مُحَمَّدٍ حاجَةٌ ، وَ يَشُكُّ آخَرونَ فى وِلادَتِهِ . « 3 »

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 98 ح 501 . ( 2 ) . ر . ك : ص 98 ح 502 . ( 3 ) . ر . ك : ص 100 ح 503 .